Vervolg van pagina 5 50% kans Carl Figdor schat de kans op succes op 50%, maar de complexiteit is hoog. Ook al omdat hij te maken krijgt met veel regelgeving en ethische aspecten. Daarnaast is het kostbaar onderzoek doordat de productie van de lymfeklieren aan hoge eisen moet voldoen. Het project, dat ‘ARTimmune’ is gedoopt, is een direct uitvloeisel van het zwaartekracht-programma ‘Institute of Chemical Immunology’ waarvan Figdor een van de trekkers is en waarin chemici nauw samenwerken met immunologen. Figdor is ervan overtuigd dat juist de samenwerking van diverse disciplines essentieel is om in dit vakgebied stappen vooruit te maken. “Waar wij nu vanuit een medisch perspectief naar de injecteerbare lymfeklier kijken, kijkt ook direct een organisch chemicus mee omdat die nú al na moet denken over polymeren waaruit we de klier kunnen bouwen die straks niet door het lichaam verstoten moeten worden. Ik geloof in samenwerking en heb dus naast immunologen en chemici bijvoorbeeld ook celbiologen in mijn lab. Ik zoek ook de samenwerking met collega Mihai Netea die, waar ik het aangeleerd immuunsysteem bestudeer, juist het aangeboren immuunsysteem bestudeert en ook daar mogelijkheden ziet om cellen te trainen voor de aanval op kankercellen. Door disciplines te vlechten kunnen we verder komen.” Loterij Er werden dit jaar 2052 aanvragen voor een Advanced Grant ingediend. De European Research Council honoreerde daarvan 222 (ongeveer 11%), waarvan er 2 bij het Radboudumc terecht kwamen. Mihai Netea is uiteraard zeer tevreden over de toekenning maar plaatst een kanttekening bij het systeem. “Uitstekende onderzoekers besteden 30 tot 50% van hun tijd aan het schrijven van dit soort subsidieaanvragen. Onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat de balans inmiddels negatief doorslaat: er wordt meer geld gespendeerd aan het schrijven van de subsidies, dan dat er subsidies verdeeld worden. Ik denk dan ook dat we van dit systeem af zouden moeten en met veel compactere aanvragen zouden moeten werken en een gewogen loterij. Anders kan ik beter gaan pipeteren.” Wezenlijk andere systemen Mihai Netea duikt graag eerst even dieper in het immuunsysteem voor hij inzoomt op zijn onderzoek: “We kennen inderdaad adaptieve immuniteit en aangeboren immuniteit. Dat zijn wezenlijk andere systemen. De aangeboren immuniteit is een meer primitieve vorm van afweer die 95% van de infecties die we krijgen te lijf kan gaan. Waar dit systeem faalt, komt de adaptieve immuniteit in actie en die kunnen we bijvoorbeeld met vaccinaties ook stimuleren. Zoals Carl en ik samenwerken, werken deze systemen ook met elkaar en ze communiceren met elkaar. Ze laten elkaar beter werken. Mijn onderzoek richt zich op die wisselwerking. Want wat blijkt: niet alleen het adaptieve, aangeleerde immuunsysteem heeft een geheugen, maar we hebben ontdekt dat ook het aangeboren immuunsysteem een soort geheugen heeft. Daar willen we iets mee doen.” Een taak aanleren Netea leert ons dat met name ouderen een steeds minder goed werkend aangeleerd immuunsysteem hebben. Het griepvaccin bijvoorbeeld zal bij het ouder worden steeds minder goed werken. Dat heeft een reden. We worden geboren met witte bloedcellen van twee soorten: myeloide cellen (cellen van de aangeboren immuniteit) en lymfocyten (cellen van de aangeleerde immuniteit). Meestal proberen wij de lymfocyten te activeren om specifieke doelen in kanker en infecties aan te vallen. Bij de geboorte zijn lymfocyten naïef, ongeprogrammeerd. Steeds meer van die lymfocyten krijgen in de loop van het leven een specifieke taak, zoals bijvoorbeeld het griepvirus aanvallen. Maar hebben ze een taak, dan zijn ze niet meer ‘om te scholen’. Op hogere leeftijd hebben we daardoor een tekort aan naïeve lymfocyten. Netea: “Daarom onderzoeken wij binnen ons nieuwe onderzoek, hoe we ook de aangeboren myeloide immuuncellen kunnen leren een specifieke taak uit te voeren.” Fake news Binnen de strijd tegen kanker speelt de aangeleerde immuniteit een grote rol. Het aangeboren immuunsysteem nog niet. “We zien dat het aangeboren immuunsysteem zich vaak voor de gek laat houden door het ‘fake news’ dat de kankercel heel handig uitzendt en dat deze cellen daardoor in veel gevallen de kankercel zelfs ondersteunen”, stelt Netea. “Wij willen binnen ons onderzoek de myeloide cellen uit het aangeboren immuunsysteem weer in de pas krijgen. Ook zij moeten de kankercellen gaan herkennen, aanvallen en in stukjes presenteren aan de T-cellen waar Carl zich op richt. Op die manier werken de systemen samen en zijn onze onderzoeken uiterst complementair. We hebben bij andere ziektes die heel moeilijk te behandelen waren, zoals tuberculose en AIDS, gezien dat een combinatie van therapieën de oplossing bracht. Logisch dat we hier de aanpak van Carl en mij ook samenbrengen dus.” Mihai Netea: “Als alles loopt, zoals het moet lopen, kan onze therapie al binnen 5 jaar toegepast worden” 06 Radboud Report Oncologie Pagina 5

Pagina 7

Heeft u een gids, uniflip of digi-boeken? Gebruik Online Touch: uitgave van pdf naar digitaal converteren.

Radboud Report Oncologie Nr. 2 2019 Lees publicatie 1Home


You need flash player to view this online publication